التماس دعا از شما روزه داران عزیز

---

صلوات برمحمد و آل محمد

---

1-پايه‏هاى اسلام

قال الباقر عليه السلام:

بنى الاسلام على خمسة اشياء، على الصلوة و الزكاة و الحج و الصوم و الولايه.

امام باقر عليه السلام فرمود:

اسلام بر پنج چيز استوار است، برنماز و زكات حج و روزه و ولايت (رهبرى اسلامى).فروع كافى، ج 4 ص 62، ح 1

2-فلسفه روزه

قال الصادق عليه السلام:

انما فرض الله الصيام ليستوى به الغنى و الفقير.

امام صادق عليه السلام فرمود:

خداوند روزه را واجب كرده تا بدين وسيله دارا و ندار (غنى و فقير) مساوى گردند.

من لا يحضره الفقيه، ج 2 ص 43، ح 1

3-روزه آزمون اخلاص

قال اميرالمومنين عليه السلام:

فرض الله ... الصيام ابتلاء لاخلاص الخلق‏امام على عليه السلام فرمود:

خداوند روزه را واجب كرد تا به وسيله آن اخلاص خلق را بيازمايد.

نهج البلاغه، حكمت 252

4-روزه ياد آور قيامت

قال الرضا عليه السلام:

انما امروا بالصوم لكى يعرفوا الم الجوع و العطش فيستدلوا على فقر الاخر.

امام رضا عليه السلام فرمود:

مردم به انجام روزه امر شده‏اند تا درد گرسنگى و تشنگى را بفهمند و به واسطه آن فقر و بيچارگى آخرت را بيابند.

وسائل الشيعه، ج 4 ص 4 ح 5 علل الشرايع، ص 10

5-روزه زكات بدن

قال رسول الله صلى الله عليه و آله لكل شيئى زكاة و زكاة الابدان الصيام.

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

براى هر چيزى زكاتى است و زكات بدنها روزه است.

الكافى، ج 4، ص 62، ح 3

6-روزه سپر آتش

قال رسول الله صلى الله عليه و آله:

الصوم جنة من النار.

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

روزه سپر آتش (جهنم) است. «يعنى بواسطه روزه گرفتن انسان از آتش جهنم در امان خواهد بود.»

الكافى، ج 4 ص 162

7-اهميت روزه

الصوم فى الحر جهاد.

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

روزه گرفتن در گرما، جهاد است.

بحار الانوار، ج 96، ص 257

8-روزه نفس

قال اميرالمومنين عليه السلام

صوم النفس عن لذات الدنيا انفع الصيام.

اميرالمومنان على عليه السلام فرمود:

روزه نفس از لذتهاى دنيوى سودمندترين روزه‏هاست.

غرر الحكم، ج 1 ص 416 ح 64

9-روزه واقعى

قال اميرالمومنين عليه السلام

الصيام اجتناب المحارم كما يمتنع الرجل من الطعام و الشراب.

امام على عليه السلام فرمود:

روزه پرهيز از حرامها است همچنانكه شخص از خوردنى و نوشيدنى پرهيز مى‏كند.

بحار ج 93 ص 249

10-برترين روزه

قال اميرالمومنين عليه السلام

صوم القلب خير من صيام اللسان و صوم اللسان خير من صيام البطن.

امام على عليه السلام فرمود:

روزه قلب بهتر از روزه زبان است و روزه زبان بهتر از روزه شكم است.

غرر الحكم، ج 1، ص 417، ح 80

11-روزه چشم و گوش

قال الصادق عليه السلام

اذا صمت فليصم سمعك و بصرك و شعرك و جلدك.

امام صادق عليه السلام فرمود:

آنگاه كه روزه مى‏گيرى بايد چشم و گوش و مو و پوست تو هم روزه‏دار باشند.«يعنى از گناهان پرهيز كند.»

الكافى ج 4 ص 87، ح 1

12-روزه اعضا و جوارح

عن فاطمه الزهرا سلام الله عليها

ما يصنع الصائم بصيامه اذا لم يصن لسانه و سمعه و بصره و جوارحه.

حضرت زهرا عليها السلام فرمود:

روزه‏دارى كه زبان و گوش و چشم و جوارح خود را حفظ نكرده روزه‏اش به چه كارش خواهد آمد.

بحار، ج 93 ص 295

13-روزه ناقص

قال الباقر عليه السلام

لا صيام لمن عصى الامام و لا صيام لعبد ابق حتى يرجع و لا صيام لامراة ناشزة حتى تتوب و لاصيام لولد عاق حتى يبر.

امام باقر عليه السلام فرمود:

روزه اين افراد كامل نيست:

1 - كسى كه امام (رهبر) را نافرمانى كند.

2 - بنده فرارى تا زمانى كه برگردد.

3 - زنى كه اطاعت‏شوهر نكرده تا اينكه توبه كند.

4 - فرزندى كه نافرمان شده تا اينكه فرمانبردار شود.

بحار الانوار ج 93، ص 295.

14-روزه بى ارزش

قال اميرالمومنين عليه السلام

كم من صائم ليس له من صيامه الا الجوع و الظما و كم من قائم ليس له من قيامه الا السهر و العناء.

امام على عليه السلام فرمود:

چه بسا روزه‏دارى كه از روزه‏اش جز گرسنگى و تشنگى بهره‏اى ندارد و چه بسا شب زنده‏دارى كه از نمازش جز بيخوابى و سختى سودى نمى‏برد.

نهج البلاغه، حكمت 145

15-روزه و صبر

عن الصادق عليه السلام فى قول الله عزوجل

«واستعينوا بالصبر و الصلوة‏»

قال: الصبر الصوم.

امام صادق عليه السلام فرمود: خداوند عزو جل كه فرموده است: از صبر و نماز كمك بگيريد، صبر، روزه است.

وسائل الشيعه، ج 7 ص 298، ح 3

16-روزه و صدقه

قال الصادق عليه السلام

صدقه درهم افضل من صيام يوم.

امام صادق عليه السلام فرمود

يك درهم صدقه دادن از يك روز روزه مستحبى برتر و والاتر است.

وسائل الشيعه، ج 7 ص 218، ح 6

17-پاداش روزه

قال رسول الله صلى الله عليه و آله: قال الله تعالى

الصوم لى و انا اجزى به

رسول خدا فرمود خداى تعالى فرموده است:

روزه براى من است و من پاداش آن را مى‏دهم.

وسائل الشيعه ج 7 ص 294، ح 15 و 16 ; 27 و 30

18-جرعه نوشان بهشت

قال رسول الله صلى الله عليه و آله

من منعه الصوم من طعام يشتهيه كان حقا على الله ان يطعمه من طعام الجنة و يسقيه من شرابها.

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

كسى كه روزه او را از غذاهاى مورد علاقه‏اش باز دارد برخداست كه به او از غذاهاى بهشتى بخورانند و از شرابهاى بهشتى به او بنوشاند.

بحار الانوار ج 93 ص 331

19-خوشا بحال روزه داران

قال رسول الله صلى الله عليه و آله

طوبى لمن ظما او جاع لله اولئك الذين يشبعون يوم القيامة

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

خوشا بحال كسانى كه براى خدا گرسنه و تشنه شده‏اند اينان در روز قيامت‏سير مى‏شوند.

وسائل الشيعه، ج 7 ص 299، ح‏2.

20-مژده به روزه‏داران

قال الصادق عليه السلام

من صام لله عزوجل يوما فى شدة الحر فاصابه ظما و كل الله به الف ملك يمسحون وجهه و يبشرونه حتى اذا افطر.

امام صادق عليه السلام فرمود:

هر كس كه در روز بسيار گرم براى خدا روزه بگيرد و تشنه شود خداوند هزار فرشته را مى‏گمارد تا دست‏به چهره او بكشند و او را بشارت دهند تا هنگامى كه افطار كند.

الكافى، ج 4 ص 64 ح 8; بحار الانوار ج 93 ص 247

21-شادى روزه دار

قال الصادق عليه السلام

للصائم فرحتان فرحة عند افطاره و فرحة عند لقاء ربه

امام صادق عليه السلام فرمود:

براى روزه دار دو سرور و خوشحالى است:

1 - هنگام افطار 2 - هنگام لقاء پروردگار (وقت مردن و در قيامت)

وسائل الشيعه، ج 7 ص 290 و 294 ح‏6 و 26.

22-بهشت و باب روزه‏دارن

قال رسول الله صلى الله عليه و آله

ان للجنة بابا يدعى الريان لا يدخل منه الا الصائمون.

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

براى بهشت درى است‏بنام (ريان) كه از آن فقط روزه داران وارد مى‏شوند.

وسائل الشيعه، ج 7 ص 295، ح‏31.

معانى الاخبار ص 116

23-دعاى روزه‏داران

قال الكاظم (عليه السلام)

دعوة الصائم تستجاب عند افطاره

امام كاظم (عليه السلام) فرمود:

دعاى شخص روزه‏دار هنگام افطار مستجاب مى‏شود.

بحار الانوار ج 92 ص 255 ح 33.

24-بهار مومنان

قال رسول الله (صلى الله عليه و آله)

الشتاء ربيع المومن يطول فيه ليله فيستعين به على قيامه و يقصر فيه نهاره فيستعين به على صيامه.

رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود:

زمستان بهار مومن است از شبهاى طولانى‏اش براى شب زنده‏دارى واز روزهاى كوتاهش براى روزه دارى بهره مى‏گيرد.

وسائل الشيعه، ج 7 ص 302، ح 3.

25-روزه مستحبى

قال الصادق (عليه السلام)

من جاء بالحسنة فله عشر امثالها من ذلك صيام ثلاثة ايام من كل شهر.

امام صادق عليه السلام فرمود:

هر كس كار نيكى انجام دهد ده برابر آن پاداش دارد و از جمله آنها سه روز روزه در هر ماه است.

وسائل الشيعه، ج 7، ص 313، ح 33

26-روزه ماه رجب

قال الكاظم (عليه السلام)

رجب نهر فى الجنه اشد بياضا من اللبن و احلى من العسل فمن صام يوما من رجب سقاه الله من ذلك النهر.

امام كاظم (عليه السلام) فرمود:

رجب نام نهرى است در بهشت از شير سفيدتر و از عسل شيرين‏تر هركس يك روز از ماه رجب را روزه بگيرد خداوند از آن نهر به او مى‏نوشاند.

من لا يحضره الفقيه ج 2 ص 56 ح 2

وسائل الشيعه ج 7 ص 350 ح 3

27-روزه ماه شعبان

من صام ثلاثة ايام من اخر شعبان و وصلها بشهر رمضان كتب الله له صوم شهرين متتابعين.

امام صادق (عليه السلام) فرمود:

هر كس سه روز آخر ماه شعبان را روزه بگيرد و به روزه ماه رمضان وصل كند خداوند ثواب روزه دو ماه پى در پى را برايش محسوب مى‏كند.

وسائل الشيعه ج 7 ص 375،ح 22

28-افطارى دادن(1)

قال الصادق (عليه السلام)

من فطر صائما فله مثل اجره

امام صادق (عليه السلام) فرمود:

هر كس روزه دارى را افطار دهد، براى او هم مثل اجر روزه دار است.

الكافى، ج 4 ص 68، ح 1

29-افطارى دادن (2)

قال الكاظم (عليه السلام)

فطرك اخاك الصائم خير من صيامك.

امام كاظم (عليه السلام) فرمود:

افطارى دادن به برادر روزه دارت از گرفتن روزه (مستحبى) بهتر است.

الكافى، ج 4 ص 68، ح 2

30-روزه خوارى

قال الصادق (عليه السلام)

من افطر يوما من شهر رمضان خرج روح الايمان منه

امام صادق (عليه السلام)فرمود:

هر كس يك روز ماه رمضان را (بدون عذر)، بخورد - روح ايمان از او جدا مى‏شود

وسائل الشيعه، ج 7 ص 181، ح 4 و 5

من لا يحضره الفقيه ج 2 ص 73، ح 9

31-رمضان ماه خدا

قال اميرالمومنين

شهر رمضان شهر الله و شعبان شهر رسول الله و رجب شهرى

امام على (عليه السلام) فرمود:

رمضان ماه خدا و شعبان ماه رسول خدا و رجب ماه من است.

وسائل الشيعه، ج 7 ص 266، ح 23.

32-رمضان ماه رحمت

قال رسول الله (صلى الله عليه و آله)

... و هو شهر اوله رحمة و اوسطه مغفرة و اخره عتق من النار.

رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود:

رمضان ماهى است كه ابتدايش رحمت است و ميانه‏اش مغفرت و پايانش آزادى از آتش جهنم.

بحار الانوار، ج 93، ص 342

33-فضيلت ماه رمضان

قال رسول الله (صلى الله عليه و آله)

ان ابواب السماء تفتح فى اول ليلة من شهر رمضان و لا تغلق الى اخر ليلة منه

رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود:

درهاى آسمان در اولين شب ماه رمضان گشوده مى‏شود و تا آخرين شب آن بسته نخواهد شد.

بحار الانوار، ج 93، ص 344

34-اهميت ماه رمضان

قال رسول الله (صلى الله عليه و آله)

لو يعلم العبد ما فى رمضان لود ان يكون رمضان السنة

رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمود:

اگر بنده «خدا» مى‏دانست كه در ماه رمضان چيست [چه بركتى وجود دارد] دوست مى‏داشت كه تمام سال، رمضان باشد.

بحار الانوار، ج 93، ص 346

35-قرآن و ماه رمضان

قال الرضا (عليه السلام)

من قرا فى شهر رمضان اية من كتاب الله كان كمن ختم القران فى غيره من الشهور.

امام رضا (عليه السلام) فرمود:

هر كس ماه رمضان يك آيه از كتاب خدا را قرائت كند مثل اينست كه درماههاى ديگر تمام قرآن را بخواند.

بحار الانوار ج 93، ص 346

36-شب سرنوشت‏ساز

قال الصادق (عليه السلام)

راس السنة ليلة القدر يكتب فيها ما يكون من السنة الى السنة.

امام صادق (عليه السلام) فرمود:

آغاز سال (حساب اعمال) شب قدر است. در آن شب برنامه سال آينده نوشته مى‏شود.

وسائل الشيعه، ج 7 ص 258 ح 8

37-برترى شب قدر

قيل لابى عبد الله (عليه السلام)

كيف تكون ليلة القدر خيرا من الف شهر؟ قال: العمل الصالح فيها خير من العمل فى الف شهر ليس فيها ليلة القدر.

از امام صادق (عليه السلام) سوال شد:

چگونه شب قدر از هزار ماه بهتر است؟

حضرت فرمود: كار نيك در آن شب از كار در هزار ماه كه در آنها شب قدر نباشد بهتر است.

وسائل الشيعه، ج 7 ص 256، ح 2

38-تقدير اعمال

قال الصادق (عليه السلام)

التقدير فى ليلة تسعة عشر و الابرام فى ليلة احدى و عشرين و الامضاء فى ليلة ثلاث و عشرين.

امام صادق (عليه السلام) فرمود:

برآورد اعمال در شب نوزدهم انجام مى‏گيرد و تصويب آن در شب بيست ويكم و تنفيذ آن در شب بيست‏سوم.

وسائل الشيعه، ج 7 ص 259

39-احياء شب قدر

عن فضيل بن يسار قال:

كان ابو جعفر (عليه السلام) اذا كان ليلة احدى و عشرين و ليلة ثلاث و عشرين اخذ فى الدعا حتى يزول الليل فاذا زال الليل صلى.

فضيل بن يسار گويد:

امام باقر (عليه السلام) در شب بيست و يكم و بيست‏سوم ماه رمضان مشغول دعا مى‏شد تا شب بسر آيد و آنگاه كه شب به پايان مى‏رسيد نماز صبح را مى‏خواند.

وسائل الشيعه، ج 7، ص 260، ح 4

40-زكات فطره

قال الصادق (عليه السلام)

ان من تمام الصوم اعطاء الزكاة يعنى الفطرة كما ان الصلوة على النبى (صلى الله عليه و آله) من تمام الصلوة.

امام صادق (عليه السلام) فرمود:

تكميل روزه به پرداخت زكاة يعنى فطره است، همچنان كه صلوات بر پيامبر (صلى الله عليه و آله) كمال نماز است.

وسائل الشيعه، ج 6 ص 221، ح 5

 

ماه رمضان ماه خداوند، ماه نزول قرآن و از شریف‌ترین ماه‌های سال است. در این ماه درهای آسمان و بهشت گشوده و درهای جهنم بسته می‌شود، و عبادت در یکی از شب‌های آن ( شب قدر ) بهتر از عبادت هزار ماه است.
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در خطبه شعبانیه خود درباره فضیلت و عظمت ماه رمضان فرموده است: «ای بندگان خدا! ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش به سوی شما روی آورده است؛ ماهی که نزد خداوند بهترین ماه‌ها است؛ روزهایش بهترین روزها، شب‌هایش بهترین شب‌ها و ساعاتش بهترین ساعات است.
بر مهمانی خداوند فرا خوانده شدید و از جمله اهل کرامت قرار گرفتید. در این ماه، نفس‌های شما تسبیح، خواب شما عبادت، عمل‌هایتان مقبول و دعاهایتان مستجاب است.
پس با نیت‌ای درست و دلی پاکیزه،‌ پروردگارتان را بخوانید تا شما را برای روزه داشتن و تلاوت قرآن توفیق دهد. بدبخت کسی است که از آمرزش خدا در این ماه عظیم محروم گردد. با گرسنگی و تشنگی در این ماه، به یاد گرسنگی و تشنگی قیامت باشید.»

آن گاه پیامبر اکرم وظیفه روزه‌داران را برشمرد و از صدقه بر فقیران، احترام به سالخوردگان، ترحم به کودکان، صله ارحام، حفظ زبان و چشم و گوش از حرام، مهربانی به یتیمان و نیز عبادت و سجده های طولانی، نماز، توبه، صلوات، تلاوت قرآن و فضیلت اطعام در این ماه سخن گفت.

منابع :
مفاتیح الجنان،‌ تفسیر نمونه، ‌ج 1، ص 634؛ المیزان، ‌ج 2، ص 15

---

فتواى جديد حضرت آيت ‌الله فاضل لنکرانى (مدظله العالى)

پيرامون نماز و روزه مسافر و دانشجويان

بسمه تعالى وله الحمد

محضر مبارک حضرت آيةالله العظمى آقاى فاضل لنکرانى دامت برکاته.

سؤال: افرادى که شغلشان در سفر است مانند دانشجويانى که براى تحصيل به شهرستان ديگرى مى‌روند و اواخر هر هفته به محلّ سکونت خود برمى‌گردند، يا معلمان و کارمندان و کارگران و افرادى که به محلّ کار خود در بيش از مسافت شرعى رفت ‌و آمد مى‌کنند، تکليف آنان در مورد نماز و روزه چگونه است؟ ادام الله بقائکم

جمعى از مقلّدين حضرتعالى

بسمه تعالي

در مفروض سؤال بعد از دقت مکرّر و تجديدنظر متعدّد ملاحظه شد که کسى که شغل او در سفر است وليکن اصل سفر شغل او نيست مانند دانشجو يا معلّم و يا کاسبى که در کمتر از ده روز از محل اقامت خود به بيش از حدّ مسافت رفت و آمد دارد بايد نماز را تمام بخواند و روزه او صحيح است و نيز کساني که سفر آنان به صورت مکرر است اما ارتباطى به شغل آنان ندارد مانند کسى که از تهران به قم هر هفته براى زيارت حضرت معصومه سلام الله عليها مى‌آيد و عرفاً اين معنى برنامه او باشد همين حکم را دارد ولو اين که شغل آنان چيز ديگرى باشد. والله العالم

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آية الله العظمى شيخ محمد فاضل لنكرانى (حفظه الله)

سلام عليكم

با توجه به مباحثى كه در موضوع رؤيت هلال ماه هاى رمضان و شوال وجود دارد، خواهشمند است فتواى شريف را در پاسخ به استفتائات ذيل مرقوم فرماييد.

1 - محدوده جغرافيايى كه در رؤيت هلال ماه براى هر شهر اعتبار دارد، چه ميزان است؟

2 - آيا رؤيت هلال با استفاده از ابزارهاى نجومى (دوربين، تلسكوپ و...) اعتبار شرعى دارد؟

3 - آيا محاسبات علمى و نجومى مى تواند ملاك رؤيت شرعى باشد؟ اگر اين محاسبات براى شخصى يقين آور باشد، آيا مى تواند به يقين خود عمل كند؟

بسمه تعالى و له الحمد

ج1 ـ گرچه اينجانب قبلاً معتقد بودم در دو محلى كه رؤيت هلال در يكى از آنها واقع شده ، تنها اين رؤيت براى محل ديگرى كه با محل رؤيت اتفاق افق دارد و يا نزديك محل رؤيت است ، اعتبار دارد، ليكن پس از مراجعه مجدد به مسأله و دقت نظر در ابعاد آن به اين معتقد شدم كه رؤيت هلال در هر محلى واقع شود براى محل هاى ديگر اعتبار دارد در صورتى كه آن محل با محل هاى ديگر در شب اگرچه در مقدار كمى باشد اشتراك داشته باشند.

ج2 ـ در رؤيت هلال فرقى بين چشم غيرمسلح و چشم مسلح نمى كند و از اين جهت رؤيت با تلسكوپ هم كافى است همان طور كه با عينك، دوربين شكارى و مانند آنها كافى است.

ج3 ـ محاسبات علمى و نجومى كافى نيست مگر براى كسى كه از اين راه يقين يا اطمينان كامل پيدا كند.

دعاى هنگام سحر
دعاى هنگام‏افطار
دعاى افتتاح
دعاى ابو حمزه ثمالى

روزه از نظر قرآن
چهل حديث روزه
ماه رمضان و فضيلت آن
درباره ماه رمضان فضيلت اعمال مستحبى ماه رمضان احكام روزه آداب و شرائط روزه‏دار فلسفه و حكمت روزه ليلة القدر شب سرنوشت دعاى سى روز ماه مناسبتها روزه و رمضان در آيينه شعر تفسير سوره قدر علائم و منزلت ليلة القدر

<TABLE style="MARGIN-TOP: 0px; MARGIN-LEFT: 30px; MARGIN-RIGHT: 25px" width=582 align=center>
<TBODY>
<TR bgColor=#f3f7f7>
<TD vAlign=top>
<TABLE style="MARGIN-TOP: 0px" width="100%" border=0>
<TBODY>
<TR>
<TD vAlign=top align=right colSpan=2>
<P class=StoryHeadline dir=rtl><FONT size=2>مفاهيم دعاهاي ماه رمضان </FONT></P>
<P class=StoryLead dir=rtl><FONT size=2>خبرگزاري فارس: ادعيه اسلامي, دريايي از معارف بلند است كه از زبان معصومين(ع) در اين قالب بيان شده است.براي كساني كه در پي ارتقاي سطح خواسته‌هاي خويش از پيشگاه خداي متعالند, مناسب است كه در مضمون دعاها دقت بيشتري كنند. </FONT></P></TD>
<TD dir=rtl align=left><FONT size=2><IMG style="BORDER-RIGHT: #ffd082 1px solid; BORDER-TOP: #ffd082 1px solid; BORDER-LEFT: #ffd082 1px solid; BORDER-BOTTOM: #ffd082 1px solid; BACKGROUND-COLOR: #ffd082" src="http://media.farsnews.com/Media/8109/Images/jpg/A0001/A0001229.jpg"> </FONT></TD></TR></TBODY></TABLE></TD></TR>
<TR>
<TD>
<P class=StoryText><FONT size=2>مقدمه <BR><BR>ادعيه اسلامي, دريايي از معارف بلند است كه از زبان معصومين(ع) در اين قالب بيان شده است. <BR><BR>براي كساني كه در پي ارتقاي سطح خواسته‌هاي خويش از پيشگاه خداي متعالند, مناسب است كه در مضمون دعاها دقت بيشتري كنند. براي مبلّغان عزيز نيز شايسته است كه يكي از محورهاي تبليغي خويش را در زمينه معارف ديني و مسائل تربيتي و سازنده, مضامين ادعيه و شرح و تبيين آنها قرار دهند, چه به صورت انتخاب يك يا چند دعا و شرح و توضيح فقراتِ آن و چه به صورت تحليل موضوعيِ مفاهيم دعاها.در اين مختصر, مجال دسته‌بندي همه محتويات ادعيه نيست. به عنوان نمونه به چند محور و مبحث اشاره مي‌شود: <BR><BR>1ـ آمرزش خواهي <BR><BR>ماه رمضان طبق روايات بسيار و ادعيه, ماه آمرزش و مغفرت الهي است. <BR><BR>به تناسب همين معنا بخش عمده‌اي از خواسته‌هاي ما در دعاها, طلب آمرزش از درگاه خداوند است و اين كه از گناهان درگذرد و مبادا اين ماه سپري شود و هم‌چنان بار گناهانِ نابخشوده برگردن ما سنگيني كند. <BR><BR>از دعاهاي هر شب اين است: <BR><BR>«اَعوذُ بجلال وجهك الكريم اَن ينقضي عنّي شهر رمضان...» <BR><BR>اين مضمون در بسياري از دعاها و مناجات‌هاي اين ماه ديده مي‌شود و راستي هم بدون آن, انسان از بركات اين ماه محروم مي‌ماند. <BR><BR>2ـ حج و زيارت خانه خدا <BR><BR>انجام حج و اعمال مناسك آن و تعظيم شعائر, زمينه‌اي براي شمول مغفرتِ الهي است. در دعاهاي متعدد اين ماه, توفيق زيارت خانه خدا و حرم پيامبر خواسته شده است و چون شب‌هاي قدر طبق خواسته‌ها و عمل‌هاي ما و مشيّت الهي, شب‌هاي تعيين سرنوشت و مقدّرات است, با اصرار از خدا خواسته شده كه در مقدّرات حتمي اين ماه, ناممان را جزء زائران بيت‌الله الحرام ثبت كند. <BR><BR>در دعاي هر شب است: <BR><BR>«... و أنْ تَجْعَلَ لي في عامي هذا إلي بَيْتِكَ الحرامِ سَبيلاً حِجَّةً مَبرورةً ...». <BR><BR>در دعاي هر شب است (پس از دعاي افتتاح): <BR><BR>«... أن تَكْتُبَني مِن حُجّاج بَيتكَ الحرامِ المَبرورُ حَجُّهم ...». <BR><BR>در اعمال شب نوزدهم است: <BR><BR>«اَللّهمَ اجْعَل فيما تَقْضي و تقدّرُ مِن الأمرِ المَحْتومِ ...». <BR><BR>و موارد متعدد ديگر از جمله دعاي پس از افتتاح. <BR><BR>3ـ شهادت طلبي <BR><BR>از ارزش‌هاي مهم مكتبي, شهادت طلبي و آرزوي كشته شدن در راه خداست. اميرالمؤمنين(ع) هم سال‌ها در انتظار فوز شهادت بود. شهادت طلبي مرحله والاي وارستگي از تعلّقات دنيوي و دل بستگي به آخرت است. <BR><BR>در اعمال مشتركه ماه رمضان از جمله در دعايي اين خواسته مطرح است: <BR><BR>«أسئَلَك أن تَجْعَلَ وَفاتي قَتلاً في سبيلك تَحتَ رايةِ نبيّك مَعَ اوليائِك ...». <BR><BR>از جمله در دعاي دوازدهم از اعمال شب‌هاي ماه رمضان بعد از دعاي افتتاح مي‌خوانيم: <BR><BR>«وَقَتْلاً في سَبيلِكَ فَوِفِّق لَنا». <BR><BR>4ـ نجات از دوزخ و ورود به بهشت <BR><BR>در آخرت, سرانجامِ همه انسان‌ها روشن مي‌شود. برنده كسي است كه با اعمالش, يا با برخورداري از غفران الهي از عذاب نجات يابد و بهشتي شود. <BR><BR>درخواست نجات از جهنّم و برائت از آتش و همچنين ورود به بهشت و برخورداري از انواع نعمت‌هاي الهي, از خواسته‌هاي ديگر مطرح در دعاهاي اين ماه است. از جمله در دعاي پس از افتتاح مي‌خوانيم: <BR><BR>«و من ثمار مِنَ النّارِ فاكتُبْ لَنا وَ في جَهنَّم فلا تَغُلَّنا...». <BR><BR>در دعاي پس از ابوحمزه ثمالي هم (يا عُدَّتي في شِدَّتي...) اين مضامين مطرح است. <BR><BR>5ـ نعمت‌هاي دنيوي <BR><BR>اسلام, هم دنياي انسان را تأمين مي‌كند و هم سعادت اخروي او را. در دعاهاي اين ماه, هم خواسته‌هاي معنوي و نيازهاي اخروي مطرح است و هم خواسته‌هاي دنيوي و مادّي. و اين جامعيّت اسلام را مي‌رساند. <BR><BR>در دعاي هر روز ماه «اللّهم اَدْخِل علي أهلِ القبور...» از جمله‌ خواسته‌هاي ما بي‌نيازي فقيران, سيري گرسنگان, پوشش بي‌جامگان, اداي قرض بدهكاران, گشايش براي گرفتاران, بازگشت غريبان, آزادي اسيران, اصلاح امور و شفاي بيماري‌ها مطرح است. <BR><BR>در دعاي شب بيست و سوم نيز, در كنار حج و زيارت, طول عمر و وسعت رزق خواسته شده است: <BR><BR>«وَاجْعَل فيما تقضي و تُقّدر اَن تُطيلَ عُمري, تُوسِّعَ عليَّ في رِزقي». <BR><BR>طول عمر در طاعت الهي و وسعت رزق از راه حلال,‌ از بهترين خواسته‌هاي بندگان است. <BR><BR>6ـ اوصاف خدا و درس توحيد <BR><BR>اين محور نه به عنوان يك خواسته, بلكه به صورت توجّه دادن به اوصاف خداوند, در بيشتر دعاهاي اين ماه مطرح است. و درس توحيد را از ادعيه منقوله مي‌توان آموخت. <BR><BR>دعاي جوشن كبير, سراسر نام‌هاي پروردگار و اوصاف اوست. دعاي افتتاح, دعاي ابوحمزه ثمالي, دعاي سحرهاي ماه رمضان «اللهُ إنّي اَسْئَلُكَ مِنْ بَهائِكَ...», «الهي لا تُؤدِّبنْي بِعُقُوبَتِك...», دعاي ششم از اعمال هر شب و روز ماه «يا ذَا الّذي كانَ قبلَ كُلِّ شيء...», دعاي هر روز و بعد از هر نماز «يا عليّ يا عظيم...» و ده‌ها دعاي ديگر, همه مبيّن اوصاف خداست و اين كه او را چگونه بايد بشناسيم همچنين تسبيحات صدگانه پروردگار (دعايي با ده بخش كه هر كدام حاوي ده‌بار «سبحانَ» است) از جمله ادعيه‌اي است كه صفات خدا را مي‌شناساند. <BR><BR>7ـ اهل بيت عصمت(ع) <BR><BR>محور ديگري كه در دعاها مطرح است توجه دادن به مقام, فضيلت, جايگاه و نقش ائمه و عترت پيامبر(ص) است. يادكرد پيوسته و همه روزه آنان,‌نوعي تجديد عهد با «ولايت» و پيوند با «اهل بيت» است. <BR><BR>در دعاي افتتاح يكايك معصومين ياد مي‌شوند. و نيز در عمل سوم از اعمال روزه‌هاي ماه رمضان, يك به يك با القاب و مشخّصات و ويژگي‌هاي ائمه اطهار نام برده شده است. اين بخش از ادعيه نيز, تقويت كننده مباني اعتقادي امامت و ولايت را تحكيم مي‌كند و پيوند روحي با آنان را استوارتر مي‌سازد. <BR><BR>8ـ نزول قرآن <BR><BR>ماه رمضان, ماه نزول قرآن است. به ويژه شب قدر كه به تصريح سوره قدر در اين شب, قرآن نازل شده است. در دعاها نيز به اين مضمون اشاره شده تا بندگان الهي به فضيلت ماه و وظايف عبادي در تلاوت كلام خدا بيشتر توجه كنند. <BR><BR>در دعاي «يا علي يا عظيم» آمده است: <BR><BR>«الّذي أنزلتَ فيهِ القرآن ...». <BR><BR>در دعاي هر روز آمده است: <BR><BR>«اللّهم هذا شهرُ رمضان الّذي أنزلتَ فيه القرآن...». <BR><BR>در چندين دعاي شب اول رمضان, در دعاي قرآن بر سر گرفتن در شب‌هاي قدر «اَسْئَلُكَ بِكِتابِكَ المُنْزَل فيه» و موارد ديگر به اين حقيقت اشاره شده است. باشد كه مؤمنان, با قرآن بيشتر مأنوس باشند و از فيض تلاوت و تدبّر بهره‌مند شوند. <BR><BR><BR><BR>مضامين دعاي افتتاح <BR><BR>از آن جا كه بيش از دعاهاي ديگر,‌خواندن دعاي افتتاح در اين ماه متداول است, مناسب است كه محتواي اين دعا براي مردم تشريح شود. با يك نگاه اجمالي مي‌بينيم كه سرفصل‌هاي مهم و مضامين عمده اين دعا اين‌هاست: <BR><BR>1. صفات متعالي خداوند, درس توحيد و معارف اعتقادي؛ <BR><BR>2. بيان نعمت‌ها و بزرگواري‌ها و كرامت‌هاي الهي در حق انسان و خطاپوشي او (عبوديّت)؛ <BR><BR>3. صلوات بر چهارده معصوم (پيوند ولايي با اهل بيت)؛ <BR><BR>4. دعا براي ظهور امام زمان و تشكيل دولت كريمه (بينش سياسي شيعه)؛ <BR><BR>5. جايگاه و نقش رهبري و ولايت در جامعه «اللهم به شَعْثَنا ... تا «اله الحق آمين». <BR><BR>6. شكوه به درگاه خدا و التجا براي فرج امام زمان(عج) (بحث انتظار و آينده)؛ <BR><BR><BR><BR>مضامين دعاهاي روزانه <BR>از جمله دعاهاي متداول كه همه جا درايام ماه رمضان و پس از نمازها چه به صورت فردي يا گروهي خواسته مي‌شود, دعاهايي است كه براي هر روز ازاين ماه نقل شده است. تشريح مفاهيم هر يك از اين دعاها در يك برنامه روزانه مي‌تواند سودمند باشد؛ هم موضوعاتي مفيد و اخلاقي است, هم كمك مي‌كند كه دعا خوانان, با توجه بيشتر بدانند كه از خداوند چه مي‌خواهند. <BR><BR>در اين جا به عناويني كلّي از خواسته‌هاي اين دعاها اشاره مي‌شود. شرح و بسط آن براي مردم روزه‌دار از بيان مبلّغان عزيز, سودمندتر است. <BR><BR>دعاي روز اول: نماز و روزه راستين و واقعي, بيداري از غفلت, بخشايش جرم. <BR><BR>دعاي روز دوم: خشم و رضاي خدا,‌ قرائت قرآن و تدبّر در آن. <BR><BR>دعاي روز سوم: ذهن باز و حق‌جو,‌ دوري از سفاهت و تزوير, برخورداري از نيكي‌ها. <BR><BR>دعاي روز چهارم: اقامه امر خدا,‌ ياد خدا و ذكر, شكر نعمت‌ها, ستّار بودن خدا. <BR><BR>دعاي روز پنجم: استغفار و توبه, عبد صالح, اولياي الهي. <BR><BR>دعاي روز ششم: گناه, انتقام الهي از مجرمان, دوري از موجبات خشم خدا. <BR><BR>دعاي روز هفتم: امداد الهي براي عبادت, ياد مداوم خدا, توفيق الهي. <BR><BR>دعاي روز هشتم: يتيم نوازي, اطعام و رسيدگي به محرومان, سلام, هم‌نشيني با خوبان. <BR><BR>دعاي روز نهم: در كمين فرصت‌هاي كمياب, زندگي برهاني و عقلاني, تلاش در مسير رضايت الهي. <BR><BR>دعاي روز دهم: مفهوم توكّل, فوز و كاميابي, قرب به خدا در سايه بندگي. <BR><BR>دعاي روز يازدهم: روحيه احسان و نيكوكاري, پرهيز از گناه و توجه به زشتي آن, سرانجام گنه‌كاران جهنم است. <BR><BR>دعاي روز دوازدهم: پوشش و ستر الهي, قناعت و كفاف, عدالت و انصاف, ايمني از عواقب گناه. <BR><BR>دعاي روز سيزدهم: پاكي از گناه, صبر و مقاومت در برابر مشكلات, تقوا و هم‌نشيني با صالحان. <BR><BR>دعاي روز چهاردهم: گناه و توبه, ايمني از بلاهاي الهي, آفت‌شناسي, عزت در سايه بندگي. <BR><BR>دعاي روز پانزدهم: خشوع در طاعت, شرح صدر و ظرفيت داشتن, خدا تكيه‌گاه بندگان. <BR><BR>دعاي روز شانزدهم: هم‌نشيني با نيكان و بدان و تأثير مجالست, آسايش در خانه آخرت. <BR><BR>دعاي روز هفدهم: عمل صالح, خواسته‌ها و آرزوها, علم الهي به ضمير انسان و نيّات او. <BR><BR>دعاي روز هجدهم: سحرخيزي و بركات آن, نورانيت دل, در خدمتِ خدا بودن. <BR><BR>دعاي روز نوزدهم: مفهوم بركت, بركات اين ماه, انجام كار خير, ملاك كارها قبولي خداست. <BR><BR>دعاي روز بيستم: اعمال صالح‌ درهاي بهشت است, گناه از دروازه جهنم است, تلاوت و انس با قرآن, آرامش در سايه ايمان. <BR><BR>دعاي روز بيست و يكم: كسب رضاي الهي,‌ نجات از سلطه شيطان و نفس امّاره, در طلب بهشت بودن. <BR><BR>دعاي روز بيست و دوم: تفضّلات الهي, بركات اين ماه, كار براي رضاي خدا, بهشت پاداش خالصان. <BR><BR>دعاي روز بيست و سوم: توبه از گناهان, پاكي از رذايل اخلاقي, ريشه درونيِ تقوا. <BR><BR>دعاي روز بيست و چهارم: شناخت رضاي الهي, پرهيز از موجبات غضب الهي, طاعت و ترك گناه با توفيق خداست. <BR><BR>دعاي روز بيست و پنجم: نفس محبت در سازندگي, محبوب‌ها چه كساني‌اند؟ ولايت و برائت «تولاّ و تبرّا», الگوگيري از پيامبر. <BR><BR>دعاي روز بيست و ششم: تلاش‌هاي ثمربخش, تلاش براي آمرزش گناهان, ملاك در عمل قبولي آن است, عيب‌پوشي. <BR><BR>دعاي روز بيست و هفتم: مفهوم شب قدر و سرنوشت, نقش اراده انسان در خودسازي, مهمترين خواسته‌ بخشايش گناهان است. <BR><BR>دعاي روز بيست و هشتم:‌ عمل به مستحبات, رسيدن به خواسته‌ها, توسل, التماس به درگاه خدا. <BR><BR>دعاي روز بيست و نهم: برخورداري از رحمت واسعه الهي, توفيق خدا براي ترك گناه, تهمت و بهتان. <BR><BR>دعاي روز سي‌ام: قبولي اعمال, پايانِ خوبِ كارها, رضاي خدا و رسول, توسل و پيوند با آن پيامبر. <BR><BR>مضامين ياد شده در دعاهاي هر روز را مي‌توان به كمك روايات ديگر يا آيات قرآن و آميخته به حكايات و تمثيل‌ها بيان كرد تا خسته نشوند و در دل‌ها بيشتر اثر بگذارد. <BR><BR>در بحث دعا مي‌توان به مباحث زير هم پرداخت: <BR><BR>ـ نقش دعا و نيايش در زندگي؛ <BR><BR>ـ پيوند با خدا و توبه از گناه؛ <BR><BR>ـ شرايط استجابت دعا و موانع آن؛ <BR><BR>ـ چه بخواهيم و چگونه بخواهيم (آداب دعا)؛ <BR><BR>ـ توصيه ائمه به دعا و آنچه نقل شده است (ادعيه مأثوره)؛</FONT> <BR></P></TD></TR></TBODY></TABLE>